CTET 8 Feb 2026 Paper 1 Gujarati Language Question Paper with Answer Key

નીચેનો ફકરો વાંચી એમાંથી પૂછાયેલા પ્રશ્નોના જવાબ આપો. (પ્ર. 91 થી 99)
નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણનીતિ ભારતના કેળવણીવિશ્વમાં એક આમૂલચૂલ પરિવર્તનનો હાથવગો દસ્તાવેજ છે. આ શિક્ષણનીતિનો પાયાનો ઉદ્દેશ ભારતકેન્દ્રી શિક્ષણ અને સંશોધનનો છે. વિવિધ સુધારા થકી સમાન, સમરસ અને ગતિશીલ સમાજનું નિર્માણ એ આ શિક્ષણનીતિમાં અંતર્નિહિત રહેલું છે. આ શિક્ષણનીતિ ભારતમાં જ વૈશ્વિક સ્તરનું શિક્ષણ ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે રચવામાં આવી છે. દક્ષતા, દાયિત્વ, દૂરંદેશી અને દેશીવાદ પર આ શિક્ષણનીતિમાં ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. બુનિયાદી સાક્ષરતાથી માંડીને ઉચ્ચસ્તરીય ઈજનેરી શિક્ષણ સુધીના પાસાં આમાં આવરી લેવામાં આવ્યા છે. ન્યૂનતમ લાયકાતથી માંડીને નૂતન અભિગમ સુધીની સૂક્ષ્મ બાબતો પણ એમાં આવરી લેવાઈ છે. ઉપર જણાવ્યા મુજબના અનેક પરિવર્તન માટેના ઉપાયો પણ શિક્ષણનીતિમાં સુચારુ ઢબે સૂચવાયા છે. એથી એના અમલીકરણ માટે સૌ કેળવણીકારોએ કમર કસવી પડશે એટલું જ નહીં, વિદ્યાર્થીઓના સહયોગ અને એમની સક્રિય સહભાગીતા વિના આ શિક્ષણનીતિ સફળ નહીં થાય કારણ કે બે હાથ વિના તાળી પડતી નથી.
નવી શિક્ષણનીતિ યોજનાસભર, તર્કબધ્ધ, સમયબધ્ધ અને કટિબધ્ધ છે. એમાં કૌશલ્ય, હસ્તકલા, ભારતીય ભાષાઓ અને પારંપારિક જ્ઞાનનો મહિમાં કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત શિક્ષણના તબક્કા પણ વૈજ્ઞાનિક ઢબે સુનિશ્ચિત કરવામાં આવ્યા છે. બ્રિટિશ શિક્ષણ પ્રણાલીની પરંપરાને બદલીને એમાં ભારતીયતા અને વૈશ્વિકતાને ભારોભાર મૂલ્ય અને મહત્વ આપવામાં આવ્યા છે. નવી શિક્ષણનીતિ નૂતન અને નવચેતનસભર ભારતનું નિર્માણ કરશે અને ભારતને વિશ્વગુરુ બનાવવાની દિશામાં ગર્વભેર અગ્રસર કરશે એવી ખેવના સૌએ રાખવી રહી.

નીચેનું કાવ્ય વાંચી, તેની નીચે પૂછાયેલા પ્રશ્નોના ઉત્તરોમાંથી સાચો વિકલ્પ શોધીને લખો. (પ્ર. 100 થી. 105)
ઓચિંતુ કોઈ મને રસ્તે મળે
ને કદી ધીરેથી પૂછે કે કેમ છે ?
આપણે તો કહીએ કે દરિયા શી મોજમાં
ને ઉપરથી કુદરતની રહેમ છે.
ફાટેલાં ખિસ્સાની આડમાં મૂકી છે અમે
છલકાતી મલકાતી મોજ
એકલો ઊભું ને તોય મેળામાં હોઉં એવું
લાગ્યા કરે છે મને રોજ
તાળું વસાય નહીં એવડી પટારીમાં
આપણે ખજાનો હેમખેમ છે.

• આપણે તો કહીએ કે...

આંખોમાં પાણી તો આવે ને જાય
નથી ભીતર ભીનાશ થતી ઓછી
વધ-ઘટનો કાંઠાઓ રાખે હિસાબ
નથી પરવા સમંદરને હોતી
સૂરજ ઊગે ને આથમીયે જાય
મારી ઉપર આકાશ એમનેમ છે.

• આપણે તો કહીએ કે...

નીચેનો ફકરો વાંચી એમાંના પ્રશ્નોના જવાબ આપો (પ્ર.121 થી 128)
વિદેશની ધરતી પરથી ભારતની સ્વતંત્રતા જંગમાં બહુમૂલ્ય યોગદાન આપનાર શ્યામજી કૃષ્ણવર્માના પિતા ‘ભૂલા ભણસાલી’ તરીકે ઓળખાતા. તેઓ માંડવીથી વિદેશ જતી કાપડની ગાંસડીઓ બાંધવાનું કામ કરતા, પછીથી એ ઉદ્યોગ પડી ભાંગતાં તેમણે મુંબઈમાં મજૂર મુકાદમ તરીકે કામ કર્યું. શ્યામજીનાં માતા શ્યામજી દસ વર્ષના હતા ત્યારે જ મૃત્યુ પામ્યાં અને પિતા મુંબઈમાં હોઈ તેમનું બાળપણ મોસાળમાં તેમનાં નાની પાસે વીત્યું. તેમણે ભૂજમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ અને હાઈસ્કૂલ સુધીનો અભ્યાસ કર્યો. ભૂજમાં મ્યુનિસિપલ દીવાના અજવાળે એમનો અભ્યાસ ચાલતો. એક દિવસ, મૂળ માંડવીના પરંતુ મુંબઈ સ્થાયી થયેલા મથુરદાસ લવજી ભાટિયાની નજર આ બુદ્ધિમાન કિશોર પર પડી. તેમણે શ્યામજીને મુંબઈમાં અભ્યાસની સગવડ કરી આપી અને એ રીતે શ્યામજીએ મુંબઈની વિલ્સન હાઈસ્કૂલમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. વિલ્સન હાઈસ્કૂલ ઉપરાંત શ્યામજીએ અહીં શાસ્ત્રી વિશ્વનાથની પાઠશાળામાં સંસ્કૃતનું અધ્યયન પણ કર્યું. ગોકુળદાસ પારેખ શિષ્યવૃત્તિ મેળવીને એલ્ફિન્સ્ટન હાઈસ્કૂલમાં પ્રવેશ મેળવ્યો.
આ વર્ષોમાં શ્યામજીના જીવનને વળાંક આપતી બે ઘટનાઓ બની. દરેક વર્ષે અભ્યાસમાં પ્રથમ વર્ગ મેળવીને શિષ્યવૃત્તિ પ્રાપ્ત કરનાર શ્યામજીનો વર્ષ 1874માં સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતી સાથે મેળાપ થયો. એક વર્ષ પછી વર્ષ 1875માં તેમણે મુંબઈમાં આર્યસમાજની સ્થાપના કરી. દયાનંદ સરસ્વતીએ શ્યામજીને ભગવાં ન પહેરાવ્યાં પરંતુ સંસ્કૃત અને સંસ્કૃતિના જ્ઞાનપ્રચાર માટે વિદેશ જવાની પ્રેરણા આપી. એ જ વર્ષે, વર્ષ 1875માં મુંબઈના ધનિક વેપારી શેઠ છબીલદાસ લલ્લુભાઈનાં તેર વર્ષનાં પુત્રી સાથે શ્યામજીનાં લગ્ન થયાં. વર્ષ 1876માં તેમની ઈચ્છા અને મહત્ત્વાકાંક્ષા મેટ્રિક્યુલેશનની પરીક્ષા પ્રથમ વર્ગમાં પસાર કરવાની હતી પણ આંખો બગડતાં પરીક્ષામાં બેસી ન શક્યા. આ બનાવથી હતાશ થયા વિના રાતદિવસ અભ્યાસ ચાલુ રાખ્યો. આ જ દિવસોમાં ઑક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર મોનિયર વિલિયમ્સ મુંબઈ આવેલા. શ્યામજીએ રાતોરાત કરેલાં સંસ્કૃતનાં બે ભાષાંતરો જોઈને અને ખૂબ પ્રભાવિત થયા અને તેમને વિદેશ આવવા આમંત્રણ આપ્યું. 1930ની શરૂઆતમાં શ્યામજીની તબિયત બગડવાનું શરૂ થયું. તેમનું એક ઑપરેશન કરવામાં આવ્યું જે બાદ ટૂંકા ગાળાની રાહત મળી. થોડા સમય બાદ જ તેમને ક્લિનિક લા કોલિન ખાતે દાખલ કરાયા. પરંતુ તેમને બચાવી ન શકાયા. 30 માર્ચ, 1930 ના રોજ તેમણે આખરી શ્વાસ લીધો. આમ, ભારતીય સ્વતંત્રતાના પાયામાં જેમના પ્રયત્નો રહેલા છે તેવો શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા નામનો ‘ધ્રુવ’ તારો આથમી ગયો.

નીચેનો ફકરો વાંચીને એમાંથી પૂછાયેલા પ્રશ્નોના જવાબ આપો (પ્ર.129 થી 135)
મોબાઈલ ફોન આજકાલ આપણા જીવનનો એક મહત્વપૂર્ણ સદસ્ય બની ગયો છે. તેનો ઉપયોગ સંચાર માટે થાય છે અને તેનાથી ઘણા ફાયદા થાય છે. જો કે, તે નુકસાન પણ કરી શકે છે. મોબાઈલની મીઠી મનાતી માયાજાળમાં એક વાર ફસાઈ ગયા પછી બહાર નિકળવું બહુ જ ખતરનાક થઈ શકે છે.
મોબાઈલથી ઘણાબધા ફાયદા થાય છે. આજે આપણે મોબાઈલ ફોન દ્વારા કોઈપણ વ્યક્તિ સાથે સરળતાથી વાતચીત કરી શકીએ છીએ. તે વ્યક્તિગત અને વ્યવસાયિક સંદેશાવ્યવહાર માટે પણ આરામદાયક છે. મોબાઈલ ફોન દ્વારા તમે વિવિધ વિષયો સાથે સંબંધિત માહિતી મેળવી શકો છો. ઈન્ટરનેટ દ્વારા માહિતીની ઉપલબ્ધતાને કારણે, તમે કોઈપણ વિષય વિશે શીખી શકો છો. વ્યાપાર માટેઃ આજે દુનિયા વ્યાપારની દષ્ટિએ ઘણી પ્રગતિ કરી રહી છે. મોબાઈલ ફોન વ્યવસાય માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે કારણ કે તમે તમારા ગ્રાહકો સાથે સંપર્કમાં રહી શકો છો અને તમારા વ્યવસાયને પ્રોત્સાહન આપી શકો છો. મોબાઈલ ફોન તમને સમય બચાવવામાં મદદ કરે છે. કોઈ પણ કામ કરતી વખતે તમે તમારા મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ કરી શકો છો. આનાથી તમે સમય બચાવી શકો છો અને તમારું કામ પૂર્ણ કરી શકો છો. લાંબા સમય સુધી મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ કરવાથી તમારી આંખોમાં સમસ્યા થઈ શકે છે. આ સિવાય વારંવાર મોબાઈલ ફોન જોવાથી માઈગ્રેન જેવી સમસ્યા થઈ શકે છે. વધુ પડતું મોબાઈલનું વ્યસન સ્વાસ્થ્ય ને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. મોબાઈલ ફોન તમારો સમય બગાડી શકે છે. ખબર નથી કે તમે તેના પ્રણયમાં કેટલો સમય ગુમાવો છો, જેના કારણે તમારું કામ અધૂરું રહી જાય છે. મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ કરવાના કેટલાક સામાજિક ગેરફાયદા હોઈ શકે છે. સેલ ફોનના ઉપયોગથી તમારા સંબંધો તૂટી શકે છે અને તમે એકાંતવાસ અનુભવી શકો છો. મોબાઈલ ફોન તમારા માટે ખર્ચનું કારણ બની શકે છે કેમ કે એ જંગમ મિલકત છે. મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ કરતી વખતે ગોપનીયતાનું જોખમ હોઈ શકે છે. મોટાભાગની એપ્સ ઈન્ટરનેટ પર તમારો ડેટા અને વ્યક્તિગત માહિતી સ્ટોર કરે છે જે હેકર્સ માટે સરળ બનાવી શકે છે. તેથી, તમારે તમારી ગોપનીયતાની કાળજી લેવાની જરૂર છે. મોબાઈલ ફોનના ઘણા ફાયદા છે. પરંતુ તે કેટલાક ગેરફાયદા સાથે પણ આવે છે. મોબાઈલ ફોનનો યોગ્ય ઉપયોગ જરૂરી છે.