CTET 8 Feb 2026 Paper 1 Sanskrit, Question 103

Topic: Grammar

Passage

निम्नलिखितानि पद्यानि पठित्वा षट् प्रश्नानां (100 - 105) उत्तराणि यथोचितान् विकल्पान् चित्वा देयानि।
अभिवादनशीलस्य नित्यं वृद्धोपसेविनः।
चत्वारि तस्य वर्धन्ते आयुर्विद्या यशो बलम्।।1।।

हस्तस्य भूषणं दानं सत्यं कण्ठस्य भूषणम्।
श्रोत्रस्य भूषणं शास्त्रं भूषणैः किं प्रयोजनम्।।2।।

पुस्तकस्था तु या विद्या परहस्तगतं धनम्।
कार्यकाले समुत्पन्ने न सा विद्या न तद्धनम्।।3।।

नमन्ति फलिनो वृक्षाः नमन्ति गुणिनो जनाः।
शुष्कवृक्षाश्च मूर्खाश्च न नमन्ति कदाचन।।4।।

अलसस्य कुतो विद्या अविद्यस्य कुतो धनम्।
अधनस्य कुतो मित्रम् अमित्रस्य कुतः सुखम्।।5।।

Q103CBSE gave marks for every option.

‘गुणिनः’ पदस्य पद्यस्यप्रयोगानुसारम् किं निर्वचनम्?

(1) गुणिन् + प्रथमा-एकवचनम्Correct answer
(2) गुणिन् + षष्ठी-एकवचनम्Correct answer
(3) गुणिन् + पञ्चमी-एकवचनम्Correct answer
(4) गुणिन् + द्वितीया-बहुवचनम्Correct answer

Solution.

CBSE accepts (1), (2), (3) or (4)

उत्तरम्: (1), (2), (3) अथवा (4)

अस्मिन् प्रश्ने सर्वेभ्यः विकल्पेभ्यः अङ्कः दत्तः।
"नमन्ति गुणिनो जनाः" इत्यत्र 'गुणिनः' 'जनाः' इत्यस्य विशेषणम्, अतः प्रथमा-बहुवचनम् (गुणी, गुणिनौ, गुणिनः)।
कोऽपि विकल्पः 'प्रथमा-बहुवचनम्' इति न वदति। (1) इत्यत्र 'बहुवचनम्' स्थाने 'एकवचनम्' इति मुद्रणदोषः सम्भाव्यते।

सावधानम्: 'गुणिनः' इति रूपं षष्ठी-एकवचने, पञ्चमी-एकवचने, द्वितीया-बहुवचने च अपि भवति, परं पद्ये 'जनाः' इत्यनेन सह प्रथमा-बहुवचनम् एव।