By signing in you confirm you are 18 or older, or have your parent’s or guardian’s consent.

CTET 8 Feb 2026 Paper 1 Khasi, Question 92

Topic: Reading comprehension

Passage

Jingbthah : Pule ïa kane ka pasoh harum bad sa jubab ïa ki jingkylli (naduh 91 haduh 99) da kaba jied ïa ka jubab kaba dei eh.
Ki Lum Khasi jong ka jylla Meghalaya ki long kiba pawbah namar ka jingbun ki jingthaw ba im ha ka mariang, ki law kyntang bad ki rukom sumar mariang da ka jingïatreilang jong ka imlang sahlang. Da ki spah snem, ki Khasi ki la pyni ka jingburom ba khraw ïa ka mariang lyngba ki riti ki dustur kiba kdew ïa ka jingïasnoh bad ka jingïateh jingim hapdeng ka jingdonkam jong u briew bad ka jingkhuid jong ka mariang. Hynrei ha ki snem kiba kham shadien, kine ki lum ki la sdang ban mad ïa ki jingma ha ka liang ka basa jingim jong ka mariang. Ka jingroi ka jingdon briew, ka jingkylla stet ki shnongkyndong sha ki sor kaba khlem jingpynbeit - khamtam ha ka jingtih maw tih shyiap kaba khlem kano kano ka kyndon - ki la buh ïa ki lum Khasi ha ka jingma namar kine baroh ki ktah noh ïa kita ki jingïadei balung ha ka basa jingim jong kane ka thaiñ.

Kawei na ki daw ba paw bha ka dei ka jingpynjot ïa ki khlaw. Ki jaka khlaw ki la nang duh noh na ka daw ka jingkhaïi ïa ki dieng ki siej kaba la wanrah ruh ïa ki jingtwa jong ki lum ki wah bad ka jingjah rngai jong ki um ba mih na khlaw. Da ka jingjah noh jong ki khlaw, ka jingiaid jong ka um ha kine ki lum kaba ju ïaid beit mynshuwa, mynta ka la kylla long khongpong. Ki wah rit bad ki wahduid kiba ju tuid ha ki saw aïom mynshuwa, mynta ki la sdang tyrkhong bad don ruh kiba la jah tang shu wan ki aïom rkhiang. Kane ka ktah ruh wat ïa ki mrad ki mreng bad ka rep ka riang jong ki briew.

Ka jingpynjakhlia ïa ki um ki wah ruh ka dei kawei pat ka jingeh kaba khraw. Ka jingbret pathar ïa ki jaboh bad ka jingpyntuid ïa ki um jakhlia ha ki jaka sor ka la ktah shisha ïa ki wah kum ka Umkhrah bad ka Umshyrpi. Kine ki jingleh ki wanrah ruh ïa ka jingma ïa ka koit ka khiah jong ki shnong ba marjan. Watla kine ki jingeh ki la kiew, hynrei bun ki shnong Khasi ki dang pynneh pynsah ïa ki law kyntang bad ki khlaw adong ïa kiba la sumar bad pynneh pynsah katkum ka jingngeit bad ka riti dustur. Kine ki khlaw ki dang neh dang sah bad ki kylla long kum ki jaka pynneh ïa ka basa jingim jong ka mariang.

Ki lad ki lynti ba kongsan ban pynneh pynsah ïa ka meirisawkun mariang ha ki Lum Khasi ka long tang lada ngi lah ban pynkhie im biang ïa ki jingstad tynrai bad ki jingnang jingtip jong ki ,riew rim ban pynjari da ki aiñ pynneh mariang bad kaba kyntiew ïa ka pule puthi. Lada ym shim khia kham kloi halor kane ka bynta, ka jingitynnat ka mariang kaba ïasnoh bad ka riti dustur jong kane ka thaiñ ka lah ban jah syndet syndon.

Q92

Ha ri Khasi don bun bha ki law kyntang bad kine ki dang ïai don haduh kine ki sngi namar ïa kine la ïada da __________ .

  1. (1) Ka jingngeit bad ka riti dusturCorrect answer
  2. (2) Ki briew shimet
  3. (3) Ka jingwad bniah katkum ka saïan
  4. (4) Ki aiñ ïada khlaw jong ka sorkar

Solution.

CBSE answer: (1)

Answer: (1) Ka jingngeit bad ka riti dustur (belief and tradition)

  1. Paragraph 3 says many Khasi villages still keep their sacred groves and community forests.
  2. These forests are protected according to the people's faith and customs (katkum ka jingngeit bad ka riti dustur).
  3. The passage does not credit government forest laws or scientific study for this.

Trap: (4) government laws are mentioned only as a future support, not as the reason the groves survive.