CTET 8 Feb 2026 Paper 1 Khasi, Question 132

Jingbthah : Pule ïa kane ka pasoh harum bad sa jubab ïa ki jingkylli (naduh 129 haduh 135) da kaba jied ïa ka jubab kaba dei eh.

Kumba long lem ha kiwei ki jaidbynriew, ka thymmei pyrkhat u Khasi ka don ar bynta : ka pyrkhat ba kynja pyrthei bad ka pyrkhat ba kynja mynsiem. Ka pyrkhat ba kynja mynsiem ka batai shaphang U Blei, ki blei ki dken, ki ksuid ki khrei, ka mariang bad ka niam ka rukom. Ha ka pyrkhat ba kynja pyrthei pat ka kynthup ïa ka hok, ka synshar ka khadar, ka imlang ka sahlang, ka shad ka kmen bad kiwei pat ki jingïadei parabriew. Tangba kam long kaba suk ban batai ne ban sngewthuh ïa ka philosophy u Khasi lada phiah pyrkhing ïa ka ha ki ar bynta. Ym lah ban tip shai hangno kine ki ar bynta ki ïashem. Ïa baroh ki riti bad ki phang pyrkhat u Khasi la thaiñ lang kumba thaiñ ïa u shylliah ym kumba bteng ter ter ïa u kynjri. Lada batai ïa ka shongkha-shongman, ka longkur-mankur ka wan ha ka juh ka por, bad sngew kumba la dei ban sdang shuwa nangta. Haba batai shaphang ka niam, ka longkur-longkha ruh ka wan lang bad sngew kumba la dei ban ïatai shuwa shaphang kata, bad kumta ka long ha kiei kiei baroh, ki ïalong lang hajuh ha kawei ka dur ka dar. Namarkata ym lah ban phiah pyrkhing ha ki phang (water tight compartments) ïa ka thymmei pyrkhat u Khasi ha ki ar bynta namar ka jingthoh kan shu jrong ei khlem myntoi bad ka lah ban ïalam bakla pynban.

Wat lada ki riti Khasi ki bun bad ki rukom ki ïapher na kawei ka jaka ha kawei pat, hynrei ka nongrim (under lying principle) te ka dei ka juh.