By signing in you confirm you are 18 or older, or have your parent’s or guardian’s consent.

CTET 7 Feb 2026 Paper 1 Sanskrit, Question 108

Topic: Language acquisition

Q108

मासद्वयस्य मासत्रयस्य वा शिशवः मुक्तस्वरेण ध्वनीनामुच्चारणं कुर्वन्ति। अधोऽङ्कितेषु कस्येदमुदाहरणम्?

  1. (1) कूजनम् (Cooing)Correct answer
  2. (2) अव्यक्तवाक् (Babbling)
  3. (3) क्रोशः (Shouting)
  4. (4) एकशब्दीय-उच्चारणम् (One-word utterances)

Solution.

CBSE answer: (1)

उत्तरम्: (1) कूजनम् (Cooing)

  1. द्वि-त्रि-मासवयस्काः शिशवः 'आ', 'ऊ' इत्यादीन् मुक्तस्वरान् उच्चारयन्ति।
  2. एषा अवस्था कूजनम् इति कथ्यते।
  3. अव्यक्तवाक् (Babbling) प्रायः षष्ठमासात् आरभते, यत्र 'बा-बा', 'मा-मा' इति व्यञ्जन-स्वर-योगः भवति।
  4. एकशब्दीय-उच्चारणं तु प्रायः एकवर्षानन्तरं भवति।
  5. अतः मुक्तस्वराणाम् उच्चारणं कूजनस्य एव लक्षणम्।